Logo Muzeum

MUZEUM REGIONALNE

EKSPOZYCJE STAŁE

 

Z dziejów miasta Radomska.

Radomsko to jedno z najstarszych polskich miast. Pierwsza historyczna wzmianka o nim pochodzi z 1243 roku z dokumentu wystawionego przez księcia Konrada mazowieckiego. Prawa miejskie Radomsko otrzymało z rąk księcia Leszka Czarnego w 1266 roku.

Stała wystawa historyczna obrazuje dzieje naszego miasta od momentu otrzymania praw miejskich. W gablotach umieszczono fotokopie aktu lokacji, najstarszych umów cechu szewców z kościołem (1456r., 1494r.), nadania królów Stefana Batorego i Władysława IV dla cechu szewców oraz najstarszej XIV–wiecznej pieczęci Radomska.

Średniowiecze, to okres rozwoju gospodarczego naszego miasta. W 1382 i 1384 roku w Radomsku odbyły się zjazdy szlachty, które doprowadziły do objęcia tronu polskiego przez najmłodszą córkę Ludwika Węgierskiego, Jadwigę. Wiadomo, że w owym czasie miasto nasze posiadało murowany ratusz, kościół i szkołę. Było znaczącym ośrodkiem handlowym na szlaku ze Śląska na Ruś. W XVII wieku, podobnie jak wiele innych miast, Radomsko podupadło.

Społeczeństwo Radomska i okolicznych terenów posiada bogatą tradycję walk narodowowyzwoleńczych. Radomszczanie uczestniczyli w insurekcji kościuszkowskiej, powstaniu listopadowym i styczniowym. Eksponaty, prezentowane na wystawie, związane z tymi wydarzeniami nie są zbyt liczne, m.in. szabla, tasaki bojowe, muszkiet, fotogramy dowódców powstańczych Teodora Cieszkowskiego i Józefa Oksińskiego. Bardzo cenna jest zawieszka patriotyczna z okresu żałoby narodowej i list zesłańca Bolesława Grodzickiego do rodziny. W 1848 roku oddano do użytku kolej warszawsko–wiedeńską. Radomsko wykorzystało szansę dogodnego położenia przy trasie ze Śląska do Warszawy. Zaczęły powstawać nowe, duże zakłady przemysłowe. W 1879 roku przybyli do Radomska przemysłowcy francuscy i po wykupieniu fabryki ceraty od Szai Ruziewicza, założyli Anonimowe Towarzystwo Metalurgiczne Przemysłu w Rosji w Noworadomsku. W latach 70–tych XX wieku, wiedeńczycy, synowie Michała Thoneta, przebudowali stary młyn na fabrykę mebli. Uruchomienie zakładu Thonetów przeobraziło Radomsko w ośrodek przemysłu meblarskiego. Na wystawie prezentowane są fotogramy przedstawiające fabryki Thonetów i Metalurgię oraz widoki miasta z I poł. XX wieku. Podziwiać też można zdobycze techniki z XIX wieku: projektor filmowy przywieziony do miasta w 1900 roku, fotoplastykon, latarnię magiczną – dawny aparat fotograficzny.

Rozwój oświaty w Radomsku prezentuje kolejna gablota. Początek szkolnictwa związany jest z postacią Feliksa Fabianiego. W 1863 roku założył on 3–klasową szkołę średnią, która przetrwała do 1904. W 1921 roku powstało w Radomsku społeczne gimnazjum im. F. Fabianiego. Na wystawie zobaczyć można portret olejny F. Fabianiego z początku XX wieku oraz album ofiarowany Fabianiemu przez uczniów z okazji 25 rocznicy pracy. Prezentowane są również fotokopie dokumentów związanych ze szkolnictwem w Radomsku na przełomie XIX i XX wieku. W II poł. XIX wieku na ziemiach polskich nastąpił okres tworzenia się organizacji społecznych. Wraz z rozwojem przemysłu i rozbudową miasta konieczne stało się powołanie organizacji do walki z pożarami. 23.X.1881 roku uroczyście utworzono Ochotniczą Straż Ogniową. Oprócz spełniania swych podstawowych zadań, organizacja położyła ogromne zasługi dla kultury. Pod jej patronatem działalność rozwinął teatr amatorski. Afisze i programy przedstawień prezentujemy na wystawie. W owym czasie powstało również Towarzystwo Cyklistów, propagujące tenis i kolarstwo. Fotokopie założycieli Straży Ogniowej oraz sportowców zobaczyć można w gablotach. Kolejna część wystawy historycznej prezentuje fotokopie planów starego, wolnostojącego pośrodku rynku miasta, ratusza oraz dokumentów świadczących o jego rozebraniu i wybudowaniu obecnie istniejącego budynku. Oprócz zdjęć archiwalnych ratusza, obejrzeć można oryginalny bęben woźnego magistrackiego z 1892 roku przy pomocy którego, ogłaszał mieszkańcom Radomska zarządzenia władz miejskich. W tej części wystawy prezentowane są również stare plany Radomska lub ich fotokopie oraz plansza obrazująca wzrost liczby ludności w mieście od 1810 do 1921 roku.

Rozwój Radomska zahamował wybuch I wojny światowej. Miasto znalazło się pod okupacją austriacką. Zniszczeniu uległ dworzec kolejowy, którego ruiny zobaczyć można na fotogramach. Z tego okresu zachowały się min. bagnety, szable legionowe, manierka żołnierska, bony – obligacje miasta Radomska wydane w 1914 roku. Zobaczyć można też fotografie przedstawiające wjazd legionów do Radomska.

W 1918 roku miasto nasze, po 123 latach niewoli odzyskało niepodległość. Uwolnienie Radomska spod władzy zaborcy nastąpiło 7 listopada 1918 roku. Po odzyskaniu niepodległości Radomsko weszło w skład województwa łódzkiego. Jedną z pierwszych decyzji Rady Miasta była uchwała przywracająca miastu jego historyczną nazwę: Radomsko. W 1919 roku utworzono w Radomsku Rady Delegatów Robotniczych, które istniały do 1921. Fotokopie dokumentów obrazujących działalność tych rad umieszczone są na kolejnych planszach. Dwudziestolecie międzywojenne to okres rozwoju instytucji oświatowych i kulturalnych. Powstało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, Koło Związku Oficerów Rezerwy, Towarzystwo Łowieckie, Liga Kobiet, Polski Czerwony Krzyż. Tradycje amatorskiego ruchu teatralnego kontynuował teatr „Kinema” oraz Towarzystwo Śpiewacze im. S. Moniuszki. W mieście drukowano kilka gazet, min. Gazetę Radomskowską, Niwę Czerwonokrzyską.

W okresie poprzedzającym wybuch II wojny światowej społeczeństwo Radomska wykazało ogromną ofiarność, składając zarówno datki pieniężne jak i kosztowności, na Fundusz Obrony Narodowej. Zgromadzone na wystawie fotokopie dokumentów świadczą o patriotyzmie i aktywności politycznej radomszczan.

We wrześniu 1939 roku Radomsko znalazło się na osi natarcia 10 armii niemieckiej, dowodzonej przez gen. Waltera von Reichenau. Pierwsze bomby spadły na nasze miasto już 1 września około godz. 5.00. Ogrom zniszczeń obrazują fotogramy umieszczone na planszach. Wystawa prezentuje wiele eksponatów związanych z okupacją niemiecką: umundurowanie i wyposażenie żołnierzy polskich, obwieszczenia okupanta, pasiak obozowy, listy więźniów obozów koncentracyjnych. Lata okupacji hitlerowskiej to jeden z najtragiczniejszych okresów w dziejach Radomska. Nastąpiły deportacje do obozów koncentracyjnych, wywózki na roboty przymusowe, pacyfikacje, łapanki. Doszło do całkowitej zagłady ludności żydowskiej. W 1940 roku powstało w Radomsku getto, w 1942 i 1943 roku miały miejsce wywózki Żydów do Treblinki.

Wystawa ilustruje też udział mieszkańców Radomska w walkach polskich Sił Zbrojnych na zachodzie. W gablotach pokazane są zdjęcia, odznaczenia, eksponaty Bolesława Olbrychowskiego walczącego o wolność z dala od ojczyzny.

Ostatnia część wystawy poświęcona jest konspiracji zbrojnej, żołnierzom Armii Krajowej i Konspiracyjnego Wojska Polskiego, utworzonego na bazie AK w 1945 roku. Prezentowane są fotografie partyzanckich dowódców, oryginalne ręcznie wykonane plany działania oddziałów partyzanckich. Zobaczyć można też miejsca martyrologii AK–owców, fotografie tablic i pomników poświęconych partyzantom.

Foto z ekspozycji

Powrót


Copyright © 2000 – 2008 Zdzisław Wiśniewski  Wszelkie prawa zastrzeżone.