Mieszkańcy Oleszna nie zapomnieli…


W niedzielę 29 lipca 2012 r. odbyła się w Olesznie uroczystość poświęcona 68 rocznicy bitwy pod Olesznem, stoczonej z ekspedycją karną SS – 26 lipca 1944 roku przez oddział NSZ pod dowództwem majora Władysława Kołacińskiego „Żbika” oraz oddział Armii Krajowej, którym dowodził major Mieczysław Tarchalski „Marcin”. Organizatorem uroczystości był Zarząd Okręgowy Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych w Olesznie, na czele z prezesem panem Stanisławem Kowalczykiem.

Z prawej prezes porucznik Stanisław Kowalczyk

W uroczystości wzięły liczny udział organizacje kombatanckie z terenu powiatu włoszczowskiego w osobach: Prezesa Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych – Koło w Olesznie, p. Stanisława Kowalczyka, Prezesa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej we Włoszczowie p. mjr Ryszarda Marcinkowskiego, Prezesa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – Koło w Olesznie, p. Henryka Foltyna, Prezesa Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Byłych Więźniów Politycznych – Koło w Olesznie, p. Jana Stępnia, Prezesa Związku Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego im. Majora Henryka Dobrzańskiego „Hubala” – koło w Krasocinie, p. Mariana Włodarczyka wraz z towarzyszącymi im pocztami sztandarowymi. Ponadto obecne były poczty sztandarowe Szkoły Podstawowej im. AK w Olesznie, Towarzystwa Miłośników Ziemi Zawierciańskiej oraz Ochotniczych Straży Pożarnych z Oleszna, Chotowa i Świdna. Na tak ważnej uroczystości nie mogło oczywiście zabraknąć władz państwowych w osobach: pana pułkownika Marcina Wasińskiego, reprezentującego Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych i pana Zbigniewa Zielińskiego – byłego ministra w tymże urzędzie oraz władz samorządowych w osobach: Starosty Włoszczowskiego, pana Zbigniewa Matyśkiewicza, Wiceprzewodniczącego Rady Powiatu Włoszczowskiego, pana Rafała Pacanowskiego, jak również zastępcy wójta Gminy Krasocin pana Jacka Sienkiewicza. Pojawił się także radny powiatowy, pan Andrzej Kowalczyk oraz radni gminni, panowie Antoni Drej oraz Grzegorz Sitkowski. Wśród zaproszonych gości była także dyrektor Zespołu Placówek Oświatowych w Olesznie, pani wraz z panią wicedyrektor Anną Resiak. O rocznicy pamiętali także miejscowi strażacy, których prezesi: pan Antoni Drej – OSP Oleszno, pan Mariusz Kowalczyk – OSP Świdno i pan Sergiusz Karpiński – OSP Chotów przybyli na uroczystość wraz z pocztami sztandarowymi, w towarzystwie komendanta gminnego OSP pana Krzysztofa Stolarczyka. Nie zawiedli mieszkańcy Oleszna i pobliskich miejscowości oraz goście, którzy przybyli m.in. z Warszawy, Szczecina, Łodzi, Piotrkowa Trybunalskiego, Radomska, Częstochowy i Zawiercia.

Uroczystości rocznicowe rozpoczęła msza święta sprawowana przez księdza wikariusza Pawła Sorbiana w intencji poległych i żyjących żołnierzy Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i innych formacji walczących o wolność Polski podczas II wojny światowej. Liturgię mszy świętej uświetniły swoją obecnością poczty sztandarowe: Narodowych Sił Zbrojnych, Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie, Armii Krajowej, Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Byłych Więźniów Politycznych, Związku Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego im. Majora Henryka Dobrzańskiego „Hubala”, Ochotniczych Straży Pożarnych z Oleszna, Świdna i Chotowa.

Obchody rocznicy bitwy pod Olesznem rozpoczęły się od przypomnienia historii bitwy pod Olesznem przez prowadzącego uroczystość pana Ryszarda Kowalczyka – nauczyciela historii z Oleszna. Powiedział on, iż: dzień 26 lipca 1944 roku był zwykłym letnim dniem. Wielu mieszkańców Oleszna było na polu, gdzie w pocie czoła zbierali owoce swojej całorocznej pracy. Z pewnością pośród łanów żyta krzątali się żniwiarze, między polami a domostwami krążyły zaprzężone w konie furmanki, wyładowane snopami zboża. Właśnie w taki dzień zmierzała do Oleszna ekspedycja karna SS, mająca na celu dokonać pacyfikacji miejscowości, której wielu mieszkańców należało do oddziałów partyzanckich lub udzielało im pomocy.

Ryszard Kowalczyk przedstawia historię bitwy

Czym mogła być dla mieszkańców Oleszna taka pacyfikacja dobitnie świadczy przykład pobliskiej Skałki Polskiej, gdzie Niemcy w dniu 11 maja 1943 roku wymordowali mieszkańców wioski, a następnie doszczętnie ją spalili. Taki właśnie los miał spotkać naszych dziadów i ojców przed 68 laty. Na szczęście dla nas ta karna ekspedycja została powstrzymana przez oddział Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem majora Władysława Kołacińskiego „Żbika”. Do walki z Niemcami u boku oddziału NSZ przyłączył się dowódca oddziału AK major Mieczysław Tarchalski „Marcin”, który na słowa zwiadowcy, że „Żbik” bije Niemców pod Olesznem, pospieszył natychmiast z pomocą, nie bacząc na różnice polityczne. Ważna była bowiem dla obu bohaterskich dowódców i ich odważnych żołnierzy świadomość wspólnego zagrożenia ze strony niemieckiego okupanta i płynąca z serca szczera miłość do ojczyzny – matki. Do tej pięknej postawy tych dzielnych żołnierzy – partyzantów NSZ i AK można odnieść słowa naszego papieża Jana Pawła II, który podczas pielgrzymki do Polski w 1991 roku powiedział: „To jest moja matka ta ziemia, to są moi bracia i siostry”. Z całą pewnością partyzanci spod Oleszna myśleli takimi kategoriami, gdy stawali do walki w obronie mieszkańców Oleszna. Nigdy im tego nie zapomnimy, a historia ich męstwa i poświęcenia będzie przekazywana kolejnym pokoleniom.

Tadeusz Kapelusz odczytuje modlitwę za poległych

Następnie pan Tadeusz Kapelusz, żołnierz NSZ odmówił za poległych towarzyszy krótką modlitwę, po której odbyła się ceremonia złożenia wiązanek kwiatów przez reprezentanta władz państwowych w osobie: pułkownika Marcina Wasińskiego – przedstawiciela Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Kwiaty składa pułkownik Marcin Wasiński

Władz samorządowych w osobach: Starosty Włoszczowskiego, p. Zbigniewa Matyśkiewicza i Wiceprzewodniczącego Rady Powiatu, p. Rafała Pacanowskiego oraz przedstawicieli Zarządu Okręgowego Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych w Olesznie i Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej we Włoszczowie przy grobach partyzantów oraz pomnikiem AK na pobliskim cmentarzu parafialnym.


Następnie poczty sztandarowe oraz zaproszeni goście udali się do kościoła parafialnego pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, gdzie ksiądz wikariusz Paweł Sorbian odprawił uroczystą mszę świętą w intencji poległych i żyjących partyzantów NSZ, AK i innych formacji wojskowych walczących podczas II wojny światowej z hitlerowskim okupantem. Piękną liturgię nabożeństwa dopełniły śpiewy chórzystów z zespołu „Melodia” z Oleszna pod opieką pana Ryszarda Gaja, organisty miejscowego kościoła.

Dalsze uroczystości zostały przeniesione pod pomnik

Z kościoła parafialnego uczestnicy udali się pod pomnik, znajdujący się na ulicy Przedborskiej, przy drodze z Oleszna na Żeleźnicę. Przy pomniku zlokalizowanym w miejscu wydarzeń sprzed 68 lat, po odśpiewaniu „Mazurka Dąbrowskiego” i powitaniu przybyłych gości miała miejsce podniosła ceremonia wręczenia pamiątkowych medali „Pro Patria” dla osób i instytucji działających na polu krzewienia historii ruchu partyzanckiego na ziemi włoszczowskiej. W imieniu ministra Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych pana Jana Stanisława Ciechanowskiego pamiątkowe medale wręczył pułkownik Marcin Wasiński. Medalami zostali wyróżnieni:

– Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Olesznie,
– Henryk Foltyn,
– Jerzy Piasecki,
– Mieczysław Guździoł,
– Stefan Konieczny,
– Cezary Kowalski,
– Marian Konrad Michalski,
– mjr Ryszard Marcinkowski,
– Paweł Ameryk (burmistrz Włoszczowy w l. 1990–1998),
– Bogusław Murzynowski,
– Teresa Monka (sekretarz ŚZŻ AK Koło we Włoszczowie).

Medal „Pro Patria” jest nadawany przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie udokumentowanego wniosku naczelnych władz organizacji kombatanckich i ofiar represji, a także organów administracji rządowej i samorządowej szczebla wojewódzkiego i powiatowego oraz polskich placówek dyplomatycznych i attachatów wojskowych.

awers   rewers

awers                             rewers

„Pro Patria” ma formę metalowego krążka o średnicy 36 mm, fakturowanego, srebrzonego i oksydowanego. Na awersie, w centralnym miejscu umieszczono wizerunek stylizowanego orła Rzeczypospolitej z przełomu XVII i XVIII wieku. Orzeł oparty jest po lewej stronie o kosę bojową, a po prawej o szablę polską, wzór 1921/22. Na rewersie natomiast znajduje się napis „Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych”. W centralnej części medalu umieszczony został dwuwyrazowy napis: „Pro Patria”, a pod nim poziomo daty: „1768” i „1989”. Są to daty Konfederacji Barskiej oraz roku odzyskania przez Polskę niepodległości. Pod datami umieszczono także układ gałązek – po lewej stronie z liśćmi dębowymi symbolizującymi cnotę, odwagę, chwałę, wytrzymałość, moc i siłę, a po prawej stronie wawrzyn, który uosabia zwycięstwo, czyn bohaterski, chwałę i zaszczyt. Dodatkowo, centralnie nad napisem „Pro Patria” umieszczono odwzorowanie krzyża pochodzące z jednolitego wzoru chorągwi piechoty i sztandarów jazdy, ustalonego w 1919 r.

Przemawia Zbigniew Zieliński

Przemawia Zbigniew Matyśkiewicz

Po ceremonii dekoracji medalami „Pro Patria” głos zabrali kolejno, były minister Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych pan Zbigniew Zieliński oraz Starosta Włoszczowski pan Zbigniew Matyśkiewicz. Były minister przywołał w pamięci dzień bitwy pod Olesznem, kiedy on i obecny pod pomnikiem kolega z oddziału „Żbika” pan Stanisław Ambrozik stanęli do walki z Niemcami w tamten lipcowy, upalny czas. Przemawiający Starosta Włoszczowski zwrócił natomiast uwagę na prawdziwe braterstwo broni, które można było dostrzec miedzy dowódcami i żołnierzami zmagającymi się zwycięsko z doskonale uzbrojonymi Niemcami. Podkreślił też jak ważne są takie właśnie uroczystości w przekazywaniu z pokolenia na pokolenie historii ludzi gotowych poświecić się dla ratowania nie tylko Polski, ale również swojej „małej ojczyzny”. Podziękował też wszystkim za ogromny wysiłek wkładany w organizację tak podniosłych uroczystości. Po przemówieniach zebrani goście mogli usłyszeć 89–letnią panią Janinę Chruściel z Ostrej Górki, która jako ludowa poetka w prostych, ale zarazem pięknych słowach opisała trudy i znoje partyzanckiego życia w okresie II wojny światowej.

Wiersz mówi autorka Pani Janina Chruściel

Następnie pani Krystyna Woldańska z Włoszczowy zaśpiewała wzruszającą balladę o walczących w powstaniu warszawskim mieszkańcach naszej stolicy – Warszawy. Niedługo przecież będziemy przeżywali również 68 rocznicę tego wydarzenia.

Śpiewa Pani Krystyna Woldańska

Wszyscy słuchacze byli pod wielkim wrażeniem zarówno doskonałej pamięci pani Janiny, jak też chwytającego za serce wykonania ballady przez panią Krystynę. Po tych wzruszeniach nadszedł czas na oddanie hołdu poległym partyzantom NSZ i AK. Prezes ŚZŻAK – koło w Olesznie, pan Henryk Foltyn poprowadził uroczysty apel poległych, wspominając towarzyszy walki i przywołując ich, aby jeszcze raz stanęli w tym miejscu, gdzie 26 lipca 1944 roku przyszło im walczyć, a potem odejść na wieczną wartę.

Apel poległych prowadzi porucznik Henryk Foltyn

Uroczysty apel zakończyła ceremonia składania wiązanek kwiatów, które od władz powiatu złożyli: Starosta Włoszczowski pan Zbigniew Matyśkiewicz, Wiceprzewodniczący Rady Powiatu pan Rafał Pacanowski oraz radny powiatowy pan Andrzej Kowalczyk. Od władz gminy: zastępca wójta Gminy Krasocin pan Jacek Sienkiewicz i radny gminny pan Antoni Drej. Od weteranów walk: pan Ryszard Marcinkowski, pan Stanisław Ambrozik i pan Tadeusz Kapelusz.

Kwiaty od weteranów walk. Od prawej mjr Ryszard Marcinkowski, por. Stanisław Ambrozik. p. por. Tadeusz Kapelusz

Od społeczności uczniów Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie uczennice: Ilona Perz i Aleksandra Picheta. W imieniu młodzieży wiązankę złożył wnuczek prezesa NSZ w Olesznie Paweł Kowalczyk.

Kwiaty składa Paweł Kowalczyk

Natomiast mieszkańców Oleszna reprezentowali: pan Waldemar Wróbel – mąż pani sołtys, pani Maria Sobczyk oraz pan Jerzy Kapelusz. Ponadto wiązanki złożyli przedstawiciele Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – koło we Włoszczowie, Jacek Nestor ze Szczecina – wnuk Mieczysława Tarchalskiego – w imieniu Stowarzyszenia „Pękowiec” oraz radomszczańskiego portalu noworadomsk.pl.

Kwiaty składa Jacek Nestor

Następnie członkowie Towarzystwa Miłośników Ziemi Zawierciańskiej. Uroczyste obchody 68 rocznicy bitwy pod Olesznem zakończyło wspólne odśpiewanie „Roty” i zaproszenie przez prezesa NSZ, pana Stanisława Kowalczyka wszystkich gości na poczęstunek do budynku Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie.

Ryszard Kowalczyk
nauczyciel historii w ZPO w Olesznie.
Foto Zdzisław Wiśniewski portal noworadomsk.pl



Copyright © 2000 Zdzisław Wiśniewski Wszelkie prawa zastrzeżone.