Siedem Mieczy Boleści
Matki Bożej


Na okres Wielkanocny – Wielkopostny, Muzeum Regionalne i Miejski Dom Kultury w Radomsku zaproponowały ŻALE MATKI BOŻEJ BOLESNEJ. Przedstawienie powstało na motywach „Lamentu świętokrzyskiego” – arcydzieła polskiej poezji średniowiecznej. W tym widowisku pasyjnym Matka Boża przeżywa własną drogę krzyżową w poszukiwaniu Chrystusa.
W rolę Maryi wciela się aktorka związana z Radomskiem Anita Pawlak–Zygma, towarzyszy jej chór pod kierunkiem Violetty i Pawła Ojrzyńskich – instruktorów Studia Wokalnego Miejskiego Domu Kultury w Radomsku. Twórcą monumentalnego KRZYŻA, rzeźby – instalacji jest Michał Zaskórski założyciel teatru „Animagia” Gminnego Ośrodka Kultury w Żytnie.
Misterium składa się z siedmiu części, które nawiązują do SIEDMIU MIECZY BOLEŚCI przepowiedzianych Maryi przez Symeona.
Premiera widowiska odbyła się w Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej – w Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego przy klasztorze o.o. Franciszkanów w Radomsku na początku Wielkiego Postu w piątek 2 marca 2007 r. o godz. 1900.
Projekt obejmował pokazanie ŻALÓW MATKI BOŻEJ BOLESNEJ w ważnych kościołach powiatu radomszczańskiego, związanych z kultem maryjnym:
Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego przy klasztorze O.O. Franciszkanów w Radomsku – 02.03.2007 r. (piątek) – godz. 1900

Klasztor O.O. Franciszkanów w Radomsku

Pierwszy kościół, wzniesiony był zapewne przez księcia Leszka Czarnego po lokacji miasta. Obecny ufundowany w 1328 r. przez Władysława Łokietka, rozbudowany i restaurowany był w 1543 r. przez królową Bonę a następnie przebudowany po pożarze w 1641 r. W latach 1728–37 wzniesiono obecny murowany klasztor i przebudowano kościół. Prezbiterium i nawę nakryto wówczas ceglanym sklepieniem a od zachodu dodano wieżę. Dzwonnicę z bramą wjazdową wybudowano ok. połowy XVIII w. Budynki franciszkańskiego zespołu klasztornego remontowano kilkakrotnie w wiekach XIX i XX. 10 października 1991 roku abp Stanisław Nowak nadał kościołowi rangę Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej i dokonał poświęcenia Dróżek MB Bolesnej, umieszczonych w murze otaczającym dziedziniec kościelny.
Kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego jest budowlą gotycką, której nadano barokowy charakter. Zwrócony jest prezbiterium ku wschodowi (orientowany). Jest murowaną świątynią jednonawową z prezbiterium zakończonym zewnątrz wielobocznie, wewnątrz półkoliście . Zewnątrz ściany są oszkarpowane. Wewnątrz zachowało się gotyckie, dekoracyjne, ceglane obramienie wejścia od strony zachodniej (portal) i późnobarokowe wyposażenie. Na późnobarokowy wystrój świątyni składają się ołtarze, ambona, stalle, konfesjonał i ławki. Z drugiej połowy XVIII w. pochodzą też tabernakulum, wieczna lampa, krucyfiks w głównym ołtarzu a w ołtarzach bocznych obrazy Matki Boskiej i Św. Antoniego oraz Ukrzyżowanie w korytarzu klasztornym. Wewnątrz kościoła, na ścianie pod chórem umieszczona jest barokowa tablica nagrobna Stanisława de Nadolie Laczky z 1626 r. W prezbiterium przechowywany jest krzyż procesyjny z drugiej połowy XIX w. W ołtarzu bocznym znajduje się obraz Stygmatyzacja św. Franciszka pędzla Adama Styki. W zewnętrzną ścianę zakrystii wmurowano trzy tablice epitafijne mieszczan z początku XX wieku.

Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika przy klasztorze O.O. Paulinów w Wielgomłynach – 04.03.2007 r. (niedziela) – godz. 1100

Klasztor O.O. Paulinów w Wielgomłynach

Pierwsze wzmianki o parafii w Wielgomłynach pochodzą z 1369 roku, a została ona ufundowana przez rodzinę Koniecpolskich. W XVII wieku klasztor rozbudowano. Elewacja budynków kościoła i klasztoru została odrestaurowana na początku lat 90. XX wieku.
Obecny kościół powstał na miejscu starej, drewnianej świątyni. Początkowo budowla miała formę gotycką, dopiero później została przebudowana w stylu barokowym. W kościele znajduje się wiele cennych zabytków, np. portale późnogotyckie, kamienna chrzcielnica gotycka, antepedium oraz Pieta – drewniana rzeźba polichromowana z ok 1430 roku, cudami słynąca. Obecne wyposażenie kościoła i zakrystii jest barokowe.

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Żytnie 09.03. 2007 r. (piątek) – godz. 1700

Kościół w Żytnie

Obecny kościół został zbudowany w latach 1860 – 1874 wg projektu Stanisława Gołębiowskiego, na miejscu drewnianego – neoromański, murowany, jednonawowy z transeptem i dwiema wieżami. Ołtarze eklektyczne (koniec XIX wieku), w bocznym obraz Chrystusa na krzyżu (w. XVIII), konfesjonał klasycystyczny z obrazem św. Hieronima i malowanymi ornamentami (koniec w. XVIII). W ołtarzu głównym XVIII – wieczny obraz Matki Boskiej Szkaplerznej. W tym kościele Sługa Boża Wanda Malczewska miała widzenie Męki Pańskiej, rozmawiała z Chrystusem i Matką Najświętszą.

Kościół Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Gidlach 11.03.2007 r. (niedziela) – godz. 1700

Kościół w Gidlach

Kościół został zbudowany w latach 1751 – 1767 na miejscu drewnianej kaplicy pochodzącej z 1646 roku. Niegdyś ośrodek kultu Matki Boskiej Bolesnej propagowanego przez O.O. Kartuzów. Wyposażenie kościoła jest w stylu późnobarokowym i rokokowym. Na wyposażenie kościoła składają się: ołtarz główny późnobarokowy z polichromowaną rzeźbą stiukową Pieta pod krzyżem i postaciami świętych, dwa ołtarze boczne, rokokowe z obrazami śś. Brunona i Macieja, cztery ołtarze malowane, iluzjonistyczne, rokokowe z obrazami śś. Barbary, Klary, Józefa i Wojciecha. W kościele zachowała się późnobarokowa, iluzjonistyczna polichromia, która przedstawia architekturę ołtarzy bocznych. Zachowały się również pochodzące z II poł. XVIII wieku rokokowe, intarsjowane stalle, konfesjonały, ławki, drzwi do zakrystii.

Kościół św. Mikołaja w Maluszynie 16.03.2007 r. (piątek) – godz. 1800

Kościół w Maluszynie

Kościół został zbudowany w latach 1777 – 87 na miejscu drewnianego. Odnawiany 1880 – 1903 – bezstylowy, orientowany, murowany, jednonawowy z transeptem, z prostokątnym prezbiterium i dwiema niewykończonymi wieżami od zachodu. Ołtarz główny rokokowy z rzeźbami późnogotyckimi śś. Mikołaja i Jana Chrzciciela. W wielkim ołtarzu późnobarokowym znajduje się obraz Matki Boskiej Pocieszenia słynący łaskami.

Kościół Matki Bożej Królowej Polski w Radomsku 18.03.2007 (niedziela) – godz. 1900

Kościół w Radomsku

Parafię erygował biskup częstochowski Stefan Bareła 1 lipca 1982 r. Pierwszym proboszczem i budowniczym plebani, sal katechetycznych i w znacznej mierze kościoła został ks. Józef Olek. Budowę kościoła wg projektu dr inż. arch. Zbigniewa Białkiewicza rozpoczęto w lipcu 1986 r. Kamień węgielny poświęcony przez Ojca Świętego Jana Pawła II w ściany powstającego kościoła wmurował biskup Stanisław Nowak 1 października 1989 r. We wrześniu 1999 r. obowiązki proboszcza przejął ks. Roman Szecówka. Pierwsza Msza św. w nowym kościele została odprawiona podczas Pasterki w 2002 r. W roku 2003 powstał ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej i Droga Krzyżowa wg projektu architekta S. Maristellii ze Zgromadzenia Sióstr Uczennic Boskiego Mistrza. W bocznej kaplicy znajduje się obraz Jezusa Miłosiernego. Od 5 maja 2005 roku odbywa się w tym miejscu adoracja Najświętszego Sakramentu.

Klasztor O.O. Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie 25.03.2007 r. (niedziela) – godz. 1700

Klasztor O.O. Paulinów w Częstochowie na Jasnej Górze

Jasna Góra jest jednym z najważniejszych miejsc kultu maryjnego. Znajduje się tam obraz Matki Bożej z dzieciątkiem pochodzący z Bełza, w którym od XV wieku w katolicyzmie, szczególnie polskim, Maryja czczona jest jako Matka Boża Królowa Polski. Ponadto jest ważnym centrum pielgrzymkowym.
Kaplica Pamięci Narodu, nosząca imię O. Kordeckiego, znajduje się w dawnej dzwonnicy, powstałej w XVII wieku, konsekrowanej na kaplicę III maja 1989 roku, nad południowo – wschodnią częścią prezbiterium bazyliki. Kaplica pełni funkcję mauzoleum – na wszystkich ścianach, w oszklonych niszach umieszczono urny z prochami poległych w obronie Ojczyzny Polaków oraz ziemię z miejsc kaźni. Cała kaplica obwieszona jest powiększonymi replikami odznaczeń i odznak wojennych. Dodatkowo dekorują ją cztery witraże. W oknach na każdej ze ścian znajduje się jeden witraż. Przedstawiają Matkę Boską Królową Polski, MB AK – owską, MB Ostrobramską, MB Katyńską.


„Posłuchajcie Bracia Miła…”
(Szczątek Polskiego Misterium?)

Liryczny monolog Marii opłakującej pod krzyżem śmierć syna (zwany w literaturze przedmiotu Lamentem Świętokrzyskim, Żalami Matki Boskiej pod krzyżem, Planktem świętokrzyskim, a czasem po prostu Planktem) znajdował się w jedynym, nie istniejącym już dziś zapisie ręcznym, sporządzonym około r. 1470. O niezwykłości ocalonego w dziewiętnastowiecznym przekazie utworu przesądza nie tylko jego kunszt artystyczny, ale i wyjątkowa na tle ówczesnej liryki religijnej tonacja wypowiedzi Marii, odsłaniającej swą najgłębszą rozpacz i apelującej do otaczających ją ludzi o współczucie i zrozumienie. Spopularyzowana przez piśmiennictwo oraz sztuki plastyczne europejskiego średniowiecza scena lamentu pod krzyżem nie miała jednoznacznego oparcia w Nowym Testamencie.

Udział Marii w Męce uwzględnił tylko św. Jan w słowach: A obok krzyża jezusowego stały: matka jego i siostra matki Jego, Maria żona Kleofasa i Maria Magdalena. Kiedy więc Jezus ujrzał matkę i obok Niej stojącego ucznia, którego miłował, rzekł do Matki: „ Niewiasto, oto syn Twój”. Następnie rzekł do ucznia: „Oto Matka Twoja”. I od tej godziny uczeń wziął Ją do siebie. (J, 19, 25 – 27).

Rozwinięcie janowego epizodu stało się dziełem literatury apokryficznej. (…) Apokryficzna wersja sceny pod krzyżem przeniknęła do wyobraźni religijnej średniowiecza. Rozwijający się i przesycany nowymi treściami kult maryjny ( na Zachodzie zwłaszcza od XI wieku, w Polsce w szczególności od w. XIII) wzbogacał compassio Marii coraz to liczniejszymi szczegółami. Nie dotyczyło to wyłącznie zdarzeniowej warstwy pasji. Istotę owych dopełnień stanowiły próby przenikania w głąb duszy matki. Scena emanowała bólem, bezradnością i rozpaczą. Maria stawała się uniwersalnym symbolem ludzkiego cierpienia. Jej tragedia miała poruszać ludzkie emocje i wywoływać współczucie; jej lament przeradzał się w skargę jednostki niezasłużenie bolejącej i buntującej się wobec doznanej krzywdy. (…)

Lament Marii mógł być odtwarzany w okresie uroczystości Wielkiego Tygodnia: podczas adoracji krzyża w Wielki Piątek. Zarówno jego treść jak monologowa forma i bezpośrednie zwroty do słuchających skłaniają ku (niejednokrotnie wyrażanemu już w literaturze przedmiotu) przypuszczeniu, że zapisany około 1470 roku tekst był tylko fragmentem większej całości dramatycznej: jakiegoś zaginionego polskiego misterium pasyjnego. Średniowieczna poezja polska wydała arcydzieło czystej liryki, wyrażające cierpienie osamotnionej jednostki, podniesione do godności najgłębszego, ludzkiego doświadczenia egzystencjalnego.

Teresa Michałowska, Średniowiecze, Warszawa 2000

Foto Sławomir Dzitkowski, opracowano na podstawie materiałów otrzymanych na konferencji prasowej w dniu 16.02.2007 r. (Z.W)

Fotoreportaż z Radomska
Powrót – Back



Copyright © 2000 – 2008 Zdzisław Wiśniewski    Wszelkie prawa zastrzeżone.